Khởi nghiệp

"Bà ngoại" của nhượng quyền thương hiệu

LÊ QUỐC Khởi nghiệp   |   17/10/2020, 06:00

Kinh doanh nhượng quyền thương hiệu đã ra đời nhờ một phụ nữ tên là Martha Matilda Harper.

Bà Martha Matilda Harper khởi nghiệp từ tiệm tóc ở Rochester New York. Thông qua nhượng quyền thương hiệu, bà Harper đã tạo nên "đế chế" làm tóc với 500 tiệm khắp thế giới.

Xuất thân hầu hạ

Cô bé Martha Matilda Harper chào đời tại một ngôi làng nhỏ ở tỉnh bang Ontario, Canada ngày 10/09/1857. Cô là con thứ tư trong gia đình mười anh chị em sống chật chội với người cha thợ may trong một căn nhà gỗ nhỏ.

Cha cô thậm chí “trang trải” cuộc sống bằng cách đẩy các con làm thuê. 

Khi lên 7 tuổi, Martha bị gửi đến làm cho một nhà chủ trại giàu có - việc chỉ gồm dọn dẹp, nấu ăn và trông nom trang trại nhưng rất cực, và thù lao chỉ 4 USD mỗi ngày. Tất nhiên, toàn bộ tiền sau đó vào túi cha.

Năm năm sau, Martha chuyển sang nhà một bác sĩ cần người lo nội trợ thay vợ vừa mất. Đó là ông Weston Leroy Herriman, một cựu binh quân y thời Nội chiến, hành nghề tại nơi hiện là thị trấn Port Hope, Canada. 

Người Bắc Mỹ thời ấy hầu như không biết chăm sóc tóc, còn bác sĩ Herriman bỏ công nghiên cứu chăm sóc tóc, như vệ sinh da đầu và tác dụng của chải tóc. Ông Herriman chia sẻ kiến thức và những phát hiện với Martha ham học trong suốt 10 năm cô làm tại nhà ông, thậm chí còn tặng cô công thức thuốc dưỡng tóc từ thảo dược trước khi ông qua đời năm 1879. 

Với món quà nhỏ và số vốn ít ỏi tự dành dụm, Martha lên tàu thủy đến thành phố Rochester (tiểu bang New York, Mỹ) vào năm 25 tuổi.

Giai đoạn chuẩn bị

Tại Rochester, Martha tiếp tục làm người hầu. Cô phục vụ một phụ nữ giàu có tên là Luella J. Roberts, kiêm luôn việc làm tóc cho bà chủ. Tay nghề của Martha điêu luyện đến mức giới phụ nữ quyền quý tại Rochester dần đến nhà Quý bà Roberts để có mái tóc như ý do chính tay Martha tạo nên.

Lúc rảnh, Martha chế thuốc dưỡng tóc theo công thức của ông chủ cũ trong một căn nhà gỗ nhỏ ở sân sau nhà chủ, rồi mang cho những phụ nữ ở khu phố dùng thử. Khi sản phẩm được đón nhận tích cực ngoài mong đợi, Martha nhận ra cơ hội khởi nghiệp khó cưỡng, dù cô cũng hiểu bất lợi đầy rẫy khi kinh doanh - lĩnh vực vẫn do nam giới chi phối lúc đó.

Tự tin vào chiến lược, sản phẩm đặc biệt và sự đón nhận từ thị trường dù chỉ là thử nghiệm, cô dốc hết khoản tiết kiệm 360 USD (ứng với 9.700 USD ngày nay) vào Tiệm Harper đầu tiên vào năm 1888.

Bước đầu khởi nghiệp

Tiệm tóc đầu tiên nằm ở Tòa nhà Powers cao 9 tầng, đầy những doanh nghiệp thành công nhất ở Rochester. Tiệm được thiết kế và trang trí sang trọng với chủ đề sức khỏe và sự thuần khiết; khách hàng sẽ trải nghiệm liệu trình Harper - một quy trình cầu kì dài 2 giờ gồm xoa bóp đầu và vai, dưỡng da mặt, và những công đoạn khác nhằm kích thích lưu thông máu và tóc dài. Martha cũng là gương mặt đại diện của tiệm với mái tóc màu hạt dẻ dài tới chân của cô. 

Công việc kinh doanh lúc đầu khá chậm: khách quen của Martha muốn được phục vụ tại nhà vì không thích đi làm tóc công khai, nên cô tạm ngừng một thời gian để tìm và cân nhắc cơ hội. 

Khi một giáo viên dạy nhạc kế tiệm của Martha nói với cô rằng lớp của ông không có phòng chờ cho các bà mẹ đưa đón con học nhạc, Martha đã ngỏ lời tận dụng tiệm thành phòng chờ, đồng thời cải thiện chăm sóc khách hàng (khái niệm lúc đó còn mơ hồ): tái đầu tư để nâng cao trải nghiệm của khách, gồm cả sáng chế và sử dụng ghế - chậu gội đầu. Câu chuyện về tiệm tóc kiểu mới được truyền khắp giới thượng lưu Rochester, khiến cửa tiệm có ba ghế làm tóc đông khách từ khắp nơi.

Tiên phong nhượng quyền

Martha rất chú trọng đến thăm dò thị trường, duy trì quản lí chặt thương hiệu cùng chất lượng dịch vụ, đồng thời tìm những cộng tác viên điều hành mà cô có thể tin tưởng. Vì vậy, Martha thuê những phụ nữ xuất thân giống cô - những cô hầu có tham vọng và năng lực kinh doanh nhưng thiếu vốn.

Để có thể sở hữu và quản lí một Tiệm Harper sau tốt nghiệp, học viên cần trả một mức phí (sau này sẽ hoàn lại) và cần đồng ý chỉ trưng bày các sản phẩm của Harper (bàn chải, thuốc dưỡng tóc, ghế, chậu); chính Martha sẽ chọn địa điểm và quản lí việc tiếp thị của các tiệm. Thế nên mãi đến năm 1891, Tiệm Harper thứ hai mới được ra mắt tại Buff lo, New York - được xem là cửa hàng nhượng quyền đầu tiên tại Mỹ; các tiệm tiếp theo lần lượt có tại Detroit, Chicago, San Francisco, và Baltimore - đều do các học viên của Martha điều hành.

Đến năm 1914, đã có 134 tiệm trên 128 thành phố ở Mỹ, Canada và Châu Âu. Martha - lúc này là bà Harper - trở thành thành viên nữ duy nhất của Phòng Thương mại Rochester.

Khi mắc bệnh mất trí, bà Harper rút khỏi vị trí Chủ tịch. Bà trao quyền cho chồng, người mà theo người viết tiểu sử Jane Plitt là đã “quá thương mại hóa” mô hình kinh doanh và sản phẩm của Harper.

Đến khi qua đời vào năm 1950, bà Harper đã tạo nên đế chế làm tóc với 500 tiệm khắp thế giới. Ngoài tổng tài sản 750 nghìn USD (ứng với 11 triệu USD hiện nay), bà được tờ New York Times nhận định là “một trong những nhà tiên phong về kĩ nghệ làm đẹp”...

Tuy nhiên, thiếu bà chủ tháo vát, công ty vật vờ hoạt động, rồi bị ông chồng bán đứt vào năm 1956, cứ thể đổi chủ liên tục cho đến năm 1972 khi một nhà hóa học từng làm việc cho Harper mua lại.

Đánh giá của bạn:

Mời các bạn tham gia vào Diễn đàn chuyên sâu: Doanh nhân, Doanh nghiệp, Diễn đàn bất động sản, Khởi nghiệp, Diễn đàn pháp luật, Diễn đàn Tài chính

Mời các bạn tham gia vào group Diễn đàn Doanh nghiệp để thảo luận và cập nhật tin tức.

Bạn đang đọc bài viết "Bà ngoại" của nhượng quyền thương hiệu tại chuyên mục Khởi nghiệp của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,

Nếu có 2 tỷ đồng, bạn sẽ chọn dòng xe nào?

Bình luận